أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

273

قانون ( فارسى )

2 - مادهء ريزش كرده در سرآغاز بيرون ريختن آبكى ، كم‌مايه ، چرك خون‌آلوده و تراوشى از ورم است . بعدا و در نهايت غليظ مىشود . اگر مادهء ريزش كرده و راه خروج در پيش گرفته از اثر ناتوانى كبد باشد ، كه در سرآغاز ريزش شبيه آبى است كه گوشت در آن شسته‌اند و در نهايت به دردى شراب‌مانندى تبديل مىشود . علامتش اين است كه قبل از ريزش ، تب و پژمردگى روىآور است . ريزش چنين ماده‌اى به‌ندرت پيش مىآيد كه ناخودآگاه و بدون مقدمات باشد . و اگر ناخودآگاه و بدون پيش‌درآمد هم باشد و رنگ بيمار را عوض كند و اشتها را از بين ببرد ، باز از اثر ناتوان شدن كبد است . اگر سبب مادهء ريزش كردهء مورد بحث ، هر نوع سوء مزاجى باشد ، تو علامات سوء مزاج را مىدانى ! اگر سبب ريزش مادهء كذائى حرارت زياد و بيش از حرارت طبيعى باشد ، حالات زير را دارد : 1 - دردى ماننده‌اى است كه به خون سوخته شبيه است . 2 - قبل از پيدايش آن گداخته شدن خلط و اندامان رخ داده است . 3 - ابتدا مادهء چرك خون‌آلوده بيرون مىريزد . 4 - تشنگى روىآور است . 5 - اشتها كم مىشود . 6 - آب بسيار قرمزرنگ است . « 1 » 7 - احتمال دارد كه تب همراه داشته باشد . 8 - مدفوع بيمار در اين حالت - از حيث بدبوئى زياده از حدّ ، غلظت و تيره‌رنگى كه سرانجام خون سياهرنگ بيرون آيد - به مدفوع بيماران مبتلا به تب وبائى شبيه است . اگر سبب ريزش مادهء مورد بحث سردى مزاج باشد ، اين نشانيها را با خود دارد : 1 - ماده به خونى مىماند كه خودبه‌خود گنديده و متعفن شده باشد و به گوشت گداخته شباهتى ندارد . 2 - بدبوئى زياد دارد ، اما اين بدبوئى بدان شدت نمىرسد كه از گرمى مزاج باشد . 3 - پياپى آمدنش نيز بدان حد نيست كه در حالت گرمى مزاج رخ مىدهد . 4 - تيره‌رنگى دارد اما نه بدان حد كه در حالت گرمى مزاج هست . 5 - احتمال دارد كه خونى آبكى و سياهرنگ باشد . كه گوئى خون تا اندازه‌اى كدر شده و گل‌آلود است اما لخته شده نيست . 6 - در اكثر حالات شبيه آبى است كه گوشت در آن شسته‌اند . 7 - در اوايل تشنگى بيمار كم است . 8 - اشتهاى خوراك بيشتر از سابق است . 9 - از عفونتى كه دارد ممكن است تب بدنبال داشته باشد ؛ كه در اين حالت اشتها به كلّى از بين مىرود و بيمارى استسقا رخ مىنمايد .

--> ( 1 ) - شايد منظور از آب همان مايع ريزش كرده باشد ( م ) .